De Rechtbank Noord-Nederland heeft op 30 juni 2021 uitspraak gedaan over de vraag of bepaalde gedragingen van een erfgenaam beschikkingshandelingen waren zodat daarmee sprake was van zuivere aanvaarding van een nalatenschap.
Eisers maken aanspraak op hun legitieme porties in de nalatenschap van moeder en op hun erfdeel in de nalatenschap van vader.
Eisers hebben hun eis voor de zitting vermeerderd met een verklaring voor recht dat gedaagde de nalatenschap door hun gedragingen zuiver hebben aanvaard.
Over dat deel geeft de rechtbank in dit tussenvonnis alvast een oordeel.
A en X zijn broers en zussen (en door plaatsvervulling ooms, tantes en nichten).
A c.s. maken aanspraak op de legitieme portie in de nalatenschap van hun moeder en op hun erfdeel in de nalatenschap van hun vader.
A c.s. stellen, samengevat, dat X c.s. door hun handelingen na het overlijden en vóór de verklaring van beneficiaire aanvaarding, de nalatenschap al zuiver hadden aanvaard doordat zij betalingen voor zichzelf hebben gedaan van de rekening van moeder.
Volgens A c.s. zijn X c.s. daarom in persoon aan te spreken op de vorderingen.
A c.s. noemen een aantal gedragingen die volgens hen maken dat X c.s. de nalatenschap zuiver hebben aanvaard:
- Y heeft na moeders overlijden met het pasje met nummer 009 van de bankrekening van moeder getankt voor € 50,04,
- Aan X is op 29 april 2020 aan een reiskostenvergoeding overgemaakt voor in totaal € 142,36 waarbij met de hand is vermeld dat het gaat om kosten tot aan het overlijden,
- de declaratie van 7 mei 2020 van boekhouder Kootstra van € 127,05 is van de rekening van moeder betaald,
- de nota van 2 juni 2020 van notariskantoor W van € 290,40 is van de rekening van moeder betaald.
X c.s. betwisten dat sprake is van zuivere aanvaarding.
Zij voeren aan dat ze op 11 april 2011 van moeder een algemene volmacht hebben gekregen om haar zaken te beheren en dat de betalingen die tijdens de periode van beraad plaatsvonden, zijn gedaan in het kader van het beheer van de nalatenschap.
Verder is volgens hen geen sprake van overeenkomsten strekkende tot bevreemding of bezwaring van goederen van de nalatenschap.
X c.s. hebben niet als heer en meester over de nalatenschap beschikt maar zij hebben slechts een beperkt aantal beheerhandelingen verricht, die vallen onder de algemene volmacht of onder het beheer van de nalatenschap.
Erfrecht. Legitieme. Is er sprake van zuivere aanvaarding? Zijn de gedragingen beschikkingshandelingen of daden van beheer? Schulden van de nalatenschap.
De rechter oordeelt als volgt.
Artikel 4:192, eerste lid, BW, bepaalt dat een erfgenaam de nalatenschap zuiver aanvaart wanneer hij zich ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedraagt doordat hij overeenkomsten aangaat strekkende tot vervreemding of bezwaring van goederen van de nalatenschap of deze op andere wijze aan het verhaal van schuldeisers onttrekt.
Dit wetsartikel is bij de inwerkingtreding van de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden op 1 september 2016 opnieuw geformuleerd omdat er veel onduidelijkheid bestond over welke gedragingen leidden tot zuivere aanvaarding van een nalatenschap.
Alleen gedragingen die leiden tot benadeling van schuldeisers (door nalatenschapsgoederen te verkopen, te bezwaren of anderszins aan het verhaal van schuldeisers te onttrekken), hebben een zuivere aanvaarding van de nalatenschap tot gevolg.
Bij handelingen in het belang van de nalatenschap is sprake van goed beheer van de nalatenschap en niet van zuivere aanvaarding.
Het enkele verrichten van betalingen ten laste van de rekening van de erflater is niet voldoende om een zuivere aanvaarding aan te nemen.
Het gaat erom of sprake is van zulke ingrijpende beschikkingshandelingen die een erfgenaam bewust verricht dat de erfgenaam daarmee als “heer en meester” over de nalatenschap heeft beschikt (Zie bijvoorbeeld parlementaire geschiedenis, nota naar aanleiding van het eindverslag, Kamerstuk 34224, nr. 5).
In zoverre gaat het beroep van A c.s. op het door hem genoemde arrest van het hof Den Haag van 28 juni (GHDHA:2016:1985) niet op.
Dit arrest dateert van voor de wetswijziging en het valt niet uit te sluiten dat de wetswijziging een ander licht op de zaak werpt.
Van beschikkingshandelingen die zo ingrijpend zijn dat geoordeeld moet worden dat X c.s. als heer en meester over de nalatenschap hebben beschikt, is geen sprake.
Het gaat om vier transacties van een beperkte omvang.
Twee daarvan gaan over het betalen van schulden van de nalatenschap, te weten de factuur van de boekhouder en de reiskosten van X.
De factuur van de boekhouder is voor werkzaamheden van vóór het overlijden van moeder. Ook de reiskosten van X zijn van de periode voor het overlijden.
Voor deze transacties geldt dat het gaat om handelingen in het kader van beheer van de nalatenschap.
Het is immers in het belang van de nalatenschap dat schulden zo spoedig betaald worden.
De factuur voor werkzaamheden door de notaris, moet naar het oordeel van de rechtbank ook onder beheershandelingen worden geschaard.
Op het moment dat X c.s. deze kosten hebben gemaakt, beraadden zij zich nog op hun keuze.
Ondertussen hebben zij wel kosten gemaakt om de nalatenschap af te wikkelen dan wel te vereffenen of zich daarop voor te bereiden.
Dat dit op een goede manier gebeurt, is ook in het belang van de schuldeisers.
De benzinekosten van Y zijn van de dag van overlijden, maar haar verklaring dat zij op dat vroege tijdstip nog niet wist dat moeder overleden was, acht de rechtbank niet onwaarschijnlijk.
In elk geval is niet komen vast te staan dat Y met de enkele transactie bewust gelden aan de nalatenschap heeft willen onttrekken en als ‘heer en meester’ over de nalatenschap heeft beschikt.
De rechtbank is van oordeel dat geen sprake is van een zuivere aanvaarding door X c.s.
Dat betekent dat de vorderingen om voor recht te verklaren dat X c.s. de nalatenschap zuiver hebben aanvaard, moeten worden afgewezen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat legitieme over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over het berekenen van de legitieme, of over zuivere of beneficiaire aanvaarding van een nalatenschap, belt u dan gerust onze advocaat legitieme op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de berekening van de legitieme, bezoek dan onze website over de legitieme. Klik dan hier.