Het Gerechtshof Den Haag heeft onlangs uitspraak gedaan over het recht van de legitimaris op informatie voor de berekening van de legitieme portie.
In 2016 is erflater overleden.
Geïntimeerde is de zoon van erflater, en executeur van zijn nalatenschap.
Erflater heeft zijn dochter en bij plaatsvervulling van dochter ook zijn kleindochter (appellante) onterfd.
De facto is geïntimeerde zijn enig erfgenaam.
Appellante heeft ter afwikkeling van de nalatenschappen van haar grootouders een vaststellingovereenkomst gesloten met haar oom (geïntimeerde).
Erfrecht. Legitieme. Recht van de legitimaris op informatie. Inzagerecht bij vaststellingsovereenkomst? Rechtmatig belang. Stelplicht. Toetsing.
De rechter oordeelt als volgt.
Appellante heeft de vordering tot afgifte of inzage gebaseerd op artikel 4:78 BW.
Dit artikel bepaalt dat een legitimaris die niet-erfgenaam is tegenover de erfgenamen en met het beheer van de nalatenschap belaste executeurs aanspraak kan maken op inzage en een afschrift van alle bescheiden die hij voor de berekening van zijn legitieme portie behoeft.
De erfgenamen en de executeurs verstrekken op grond van dit artikel de legitimaris die niet-erfgenaam is alle daartoe strekkende inlichtingen.
In deze zaak hebben partijen juist ter voorkoming van geschillen en onzekerheden een vaststellingsovereenkomst gesloten.
Het hof acht het in strijd met het karakter en de strekking van de vaststellingsovereenkomst dat in dat geval een algemeen inzagerecht, zoals bepaald in artikel 4:78 BW, wordt verleend om alle stukken zoals hierboven vermeld op te vragen om alsnog te gaan onderzoeken of alle uitgangspunten van de vaststellingsovereenkomst wel juist zijn geweest, zonder dat hierbij zelfs maar stellingen zijn ingenomen over de vraag op welke punten sprake zou zijn geweest van een verzwijging of onjuiste mededeling van de kant van geïntimeerde, die tot een vernietiging van de vaststellingsovereenkomst op grond van dwaling zou kunnen leiden of stellingen met betrekking tot een andere vernietigingsgrond.
Nu het hof bovendien hiervoor heeft geoordeeld dat er – uit hoofde van de stellingen die appellante wel heeft ingenomen – geen sprake is geweest van dwaling, en de vaststellingsovereenkomst derhalve in stand blijft, ontbreekt het appellante aan een rechtmatig belang bij inzage (vgl. ook artikel 843a lid 1 (oud) Rv en thans artikel 194 Rv).
Appellante heeft de afgifte of inzage in dat licht immers niet nodig voor de berekening van haar legitieme portie in de zin van artikel 4:78 BW: de informatie doet niet af aan de vaststellingsovereenkomst, waarin haar legitieme portie reeds is vastgesteld, en die is gesloten om ook te gelden voor zover zij van de tevoren bestaande rechtstoestand mocht afwijken, en om nader onderzoek of nadere procedures te voorkomen.
Ook het beroep op een rechtmatig belang bij inzage vanwege een mogelijk tegen A, de advocaat die appellante heeft bijgestaan bij het opstellen van de vaststellingsovereenkomst, of tegen de notaris aan te spannen procedure, kan naar het oordeel van het hof niet slagen.
De onderhavige procedure betreft vorderingen in incident en in hoofdzaak tegen geïntimeerde.
Er is geen procedure tegen A of de notaris aanhangig gemaakt en zij zijn in de onderhavige procedure geen partij.
Voor zover de stukken in deze procedure tegen geïntimeerde worden gevraagd ter bepaling van de positie van appellante in een mogelijk later tegen de advocaat of notaris aan te spannen procedure, wordt de vordering van appellante dan ook afgewezen.
Daar komt bij dat appellante in de onderhavige procedure haar belang bij al die stukken onvoldoende heeft onderbouwd.
Als laatste merkt het hof op dat de door appellante gevraagde lijst met stukken – waarover appellante voor een deel overigens ook zelf beschikt of zou moeten kunnen beschikken – neigt naar een phishing expedition.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat legitieme over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over het berekenen van de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat legitieme op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de berekening van de legitieme, bezoek dan onze website over de legitieme. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.