Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft op 2 juni 2020 uitspraak gedaan over de berekening van de legitieme. Was sprake van een gift?

Met hun grief in hoger beroep betogen geïntimeerden dat de rechtbank had moeten ingaan op het verweer dat geen sprake is geweest van een gift c.q. schenking bij de aankoop van de onroerende zaken.

Geïntimeerde betwisten dat hiervan sprake is, omdat zij de onroerende zaken tegen een reële prijs in eigendom hebben verkregen en bij vader en moeder geen sprake is geweest van een bevoordelingsbedoeling.

Berekening van de legitieme. Is sprake van een gift? Waardering van onroerend goed. Was de woning te laag getaxeerd?

De rechter oordeelt als volgt.

Artikel 4:65 BW bepaalt, kort gezegd, dat de legitieme porties worden berekend over de waarde van de goederen van de nalatenschap, vermeerderd met de in aanmerking te nemen giften en verminderd met de schulden zoals bedoeld in dat artikel.

Volgens art. 7:186 lid 2 BW wordt als gift aangemerkt iedere handeling die ertoe strekt dat degene die de handeling verricht, een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt.

Niet voldoende is dat degene die een ander bevoordeelt ten koste van zijn eigen vermogen, zich daarvan bewust is.

Vereist is dat diens wil is gericht op bevoordeling van die ander (Hoge Raad, 12 juli 2002, HR:2002:AD7272).

Of een bevoordelingsbedoeling aanwezig was, dient aan de hand van de omstandigheden van het geval te worden vastgesteld (PHR 25 oktober 2019, PHR:2019:1083).

Appellant stelt, samengevat, dat de taxateur de onroerende zaken van vader en/of moeder in 2004 heeft getaxeerd voor een te laag bedrag.

Hij heeft de onroerende zaken in 2006 door de makelaar laten taxeren, waarbij geen rekening is gehouden met de ontwikkelingen betreffende de glastuinbouw die in oktober 2004 al wel bekend waren.

Appellant heeft de gronden waarop de glastuinbouwontwikkelingen betrekking hadden laten herwaarderen door een taxateur.

De meerwaarde van de gronden beloopt € 3.753.535,-.

Deze bevoordeling van geïntimeerden door vader en moeder dient te worden aangemerkt als een gift die in aanmerking moet worden genomen bij het bepalen van de omvang van zijn legitieme portie in de nalatenschap van moeder, aldus de advocaat van appellant.

Geïntimeerden hebben betwist dat sprake is van een gift.

Zij hebben hiertoe onder meer naar voren gebracht dat zij een geruime tijd met vader en moeder in gesprek waren over de overdracht van de onroerende zaken.
De taxateur, een beëdigd agrarisch taxateur en makelaar, heeft de onroerend zaken getaxeerd op een waarde in het economisch verkeer.

Bij vader en moeder was ook geen sprake van een bevoordelingsbedoeling.

Geïntimeerden hebben van vader en moeder begrepen dat zij slechts wilden voorkomen dat appellant na hun overlijden aanspraak zou kunnen maken op de eigendomsrechten op het onroerend goed.

Vader en moeder hebben overwogen om het onroerend goed bij testament middels legaten aan geïntimeerden over te dragen, maar op advies van de accountant en na overleg met de belastingdienst is uiteindelijk besloten om de overdracht tijdens leven te laten plaatsvinden zodat vader en moeder er verzekerd van zouden zijn dat het conform hun wens was geregeld.

Vader en moeder kwamen beiden uit een familie van landbouwers. Het lag in de lijn der verwachtingen dat appellant op termijn vader zou opvolgen in het bedrijf. Daartoe is een maatschap opgericht, die slechts enkele jaren heeft bestaan. In die jaren was het voor vader en moeder duidelijk geworden dat zij in appellant geen opvolger hadden waaraan zij hun gronden c.q. hun eigendomsrechten konden en wilden overdragen.

Bij vader en moeder was bekend dat appellant recht had op zijn legitieme portie.

Om die reden is het onroerend goed getaxeerd door een beëdigd agrarisch taxateur.

Het was de bedoeling van vader en moeder om de gronden tegen een reële waarde te verkopen en de koopprijs vervolgens in jaarlijkse termijnen in de vorm van schenkingen aan geïntimeerden kwijt te schelden, zodat over een deel van hun vermogen 10% schenkingsrecht werd afgedragen in plaats van 20% erfbelasting bij hun overlijden.

Pas bij het kwijtschelden van (delen van) de koopprijs is voldaan aan de vereisten voor een gift en bestond bij vader en moeder de wil tot bevoordeling, aldus de advocaat van geïntimeerden.

Het hof overweegt als volgt.

Het hof is van oordeel dat appellant, gelet op het verweer van geïntimeerden, zijn stelling dat de taxateur de onroerende zaken van vader en/of moeder voor een te laag bedrag heeft getaxeerd niet, althans onvoldoende gemotiveerd heeft onderbouwd.

Tussen partijen staat vast dat de peildatum waarop moet worden beoordeeld of sprake is van een gift in dit geval 18 oktober 2004 is.

Het taxatierapport van de taxateur, een beëdigd taxateur en NVM-makelaar in Zeeuws-Vlaanderen, is opgemaakt op 25 augustus 2004.

Gesteld noch gebleken is dat de door de taxateur getaxeerde waarde van de onroerende zaken op 18 oktober 2004 anders zou zijn.

Appellant heeft weliswaar verwezen naar de in zijn opdracht opgemaakte taxatierapporten van de makelaar en de taxateur A, maar geïntimeerden hebben terecht naar voren gebracht dat deze rapporten van een latere datum, respectievelijk 16 september 2006 en 10 maart 2015 zijn en dus niet zien op de peildatum van 18 oktober 2004.

Volgens appellant is de door de taxateur aangehouden hectareprijs voor landbouwgrond te laag geweest en is ten onrechte geen rekening gehouden met bekende waarde verhogende omstandigheden, met name de aanwijzing van een deel van de gronden als gebied voor glastuinbouw.

Er is volgens hem geen sprake van een reële zakelijke transactie, alleen al vanwege de aanzienlijke verschillen tussen de taxaties die partijen hebben laten verrichten.

Uit het voorgaande volgt dat niet kan worden vastgesteld dat de koopprijs van de onroerende zaken, die is gebaseerd op de taxatierapporten van de taxateurs, geen reële waarde is.

Bewijslevering, al dan niet door een deskundige, is niet aan de orde.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat legitieme over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over het berekenen van de legitieme en de waardering van onroerend goed, belt u dan gerust onze advocaat legitieme op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de berekening van de legitieme, bezoek dan onze website over de legitieme. Klik dan hier.