De Rechtbank Gelderland heeft onlangs uitspraak gedaan over de vaststelling van de omvang van de legitimaire massa en de berekening van de legitieme portie.
Erflater heeft bij testament van 7 december 2022 over zijn nalatenschap beschikt.
Daarbij heeft hij eiser en diens afstammelingen uitgesloten als erfgenaam, en gedaagden benoemd als enige erfgenamen.
Erfrecht. Legitieme. Vaststelling van de omvang van de legitieme portie. Legitimaire massa. Berekening van de legitieme. Wettelijke verdeling. Opeisbaarheid van de geldvordering.
De rechter oordeelt als volgt.
Eiser is afstammeling van erflater en is op grond van de wet als erfgenaam tot de nalatenschap van erflater geroepen, waardoor hij de status van legitimaris heeft.
Eiser is door erflater onterfd.
Door een beroep op de legitieme te doen, wordt hij geen erfgenaam en ook niet betrokken bij de verdeling van de nalatenschap.
De legitieme portie is het gedeelte van de waarde van het vermogen van de erflater, waarop de legitimaris in weerwil van giften en uiterste wilsbeschikkingen van de erflater aanspraak kan maken.
Eiser heeft daarmee een vordering in geld op de gezamenlijke erfgenamen dan wel, wanneer de nalatenschap is verdeeld overeenkomstig artikel 4:13 BW, op de moeder.
Dit volgt uit artikel 4:80 lid 1 BW.
Erflater heeft in zijn testament weliswaar de wettelijke verdeling als geregeld in afdeling 4.3.1. van boek 4 van het Burgerlijk Wetboek geheel buiten toepassing gesteld (waaronder begrepen artikel 4:13 BW), maar hij heeft moeder de last opgelegd om de nalatenschap te verdelen als ware er een wettelijke verdeling en inhoudelijk overeenkomend met de wettelijke verdeling.
Naar het oordeel van de rechtbank betekent dit dat eiser ter zake van de legitieme slechts een vordering in geld heeft op moeder.
Erflater heeft in zijn testament ook uitdrukkelijk bepaald dat eventuele ten laste van moeder komende vorderingen ter zake van de legitieme portie pas opeisbaar zijn nadat zij overleden is, dan wel in staat van faillissement is verklaard of surseance van betaling geniet of wanneer ten aanzien van haar de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is verklaard.
Geen van deze omstandigheden doet zich hier voor.
Het voorgaande betekent dat eiser geen vordering heeft op gedaagde en dat de vordering die heeft op moeder op dit moment niet opeisbaar is.
Wel heeft hij voldoende belang om te weten welke waarde zijn legitieme portie heeft.
Op grond van het bepaalde in artikel 4:65 BW wordt de legitieme portie berekend over de waarde van de goederen van de nalatenschap, welke waarde wordt vermeerderd met de bij deze berekening in aanmerking te nemen giften en verminderd met de schulden, vermeld in artikel 7 lid 1 onder a tot en met c en f.
Buiten beschouwing blijven giften waaruit schulden als bedoeld in artikel 7 lid 1 onder i. zijn ontstaan, de zogeheten legitimaire massa.
De legitimaire massa wordt gedeeld door het aantal achtergelaten personen.
De legitieme portie van eiser bedraagt – kort gezegd – de helft van dat bedrag.
Aangezien erflater eiser en gedaagden heeft achtergelaten, bedraagt de legitieme portie van eiser de helft van 1/3, oftewel 1/6 van de legitimaire massa.
Om de hoogte van de legitieme portie van eiser te kunnen bepalen, dient eerst de waarde van de legitimaire massa te worden vastgesteld.
Gedaagden hebben als productie een opstelling in het geding gebracht van het vermogen van erflater en moeder samen op de sterfdatum van erflater.
Ook eiser neemt deze opstelling als uitgangspunt, zodat de rechtbank daarbij zal aansluiten.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat legitieme over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over het berekenen van de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat legitieme op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de berekening van de legitieme, bezoek dan onze website over de legitieme. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.