De Rechtbank Gelderland heeft onlangs uitspraak gedaan over de omvang van de informatieverstrekking ter vaststelling van de hoogte van de legitieme.
Eisers vorderen (na eiswijziging) dat de rechtbank bepaalt dat de omvang van hun vorderingsrechten uit hoofde van de legitieme portie moet worden vastgesteld.
Eisers vorderen daarnaast afgifte van diverse bescheiden, zodat zij kunnen nagaan of een beroep op de legitieme portie voor hen zinvol is.
Erfrecht. Legitieme. Vaststelling van de hoogte van de legitieme door de rechter. Omvang van informatieverstrekking. Boedelbeschrijving met volledige onderbouwing.
De rechter oordeelt als volgt.
Eisers vorderen dat de rechtbank bepaalt dat de omvang van hun vorderingsrechten uit hoofde van de legitieme portie moet worden vastgesteld.
Eisers vorderen daarnaast afgifte van diverse bescheiden, zodat zij kunnen nagaan of een beroep op de legitieme portie voor hen zinvol is.
Op grond van artikel 4:78 BW kan een legitimaris die niet erfgenaam is, tegenover de erfgenamen en met het beheer van de nalatenschap belaste executeurs aanspraak maken op inzage en een afschrift van alle bescheiden die hij voor de berekening van zijn legitieme portie behoeft en van hen verlangen dat zij hem alle daartoe strekkende inlichtingen verstrekken.
Het betreft geen algemeen inzagerecht, maar is beperkt tot de gegevens die nodig zijn voor de berekening van de legitieme portie. Artikel 4:65 BW bepaalt dat de legitieme portie wordt berekend over de waarde van de goederen van de nalatenschap, welke waarde wordt vermeerderd met de bij deze berekening in aanmerking te nemen giften en verminderd met de schulden vermeld in artikel 4:7 lid 1 onder a tot en met c en f BW.
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 4:6 BW wordt onder waarde van de goederen van de nalatenschap verstaan de waarde van die goederen op het tijdstip onmiddellijk na het overlijden van de erflaatster.
Eisers vorderen allereerst afgifte van een volledige boedelbeschrijving met volledige onderbouwing.
Gedaagde heeft als productie een vermogensoverzicht in het geding gebracht.
De in dit stuk opgenomen goederen en schulden zijn nader toegelicht in de overige door gedaagde overgelegde producties.
Gesteld noch gebleken is dat gedaagde een (andere) boedelbeschrijving onder zich heeft.
Dat het door gedaagde overgelegde stuk volgens eisers niet kwalificeert als boedelbeschrijving, of dat zij het met de inhoud van dit stuk niet eens zijn, maakt niet dat zij zonder nadere onderbouwing – die ontbreekt – een nieuwe boedelbeschrijving van gedaagde kunnen vorderen.
Artikel 4:78 BW biedt geen grondslag om de executeur op te dragen een nieuwe boedelbeschrijving te maken.
Deze (deel)vordering van [eisers] zal daarom worden afgewezen.
Eisers vorderen taxatierapporten van de woning op de overlijdensdatum en de huidige marktwaarde.
De rechtbank stelt voorop dat niet valt in te zien welk belang eisers hebben bij een taxatierapport waaruit de waarde van de woning per overlijdensdatum 2013 en per heden blijkt.
Bij de berekening van de legitieme portie is immers slechts de waarde van de goederen van de nalatenschap op het tijdstip onmiddellijk na het overlijden van erflaatster relevant.
Niet in geschil is dat geen taxatierapport van deze datum bestaat.
Artikel 4:78 BW biedt geen grondslag om gedaagde te verplichten een taxatie van de woning te laten opstellen.
Deze (deel)vordering van eisers zal daarom worden afgewezen.
Ook het gevorderde overzicht van schenkingen over de 7 jaren voorafgaande aan het overlijden van erflaatster met onderbouwing daarvan zal worden afgewezen.
Gedaagde heeft hierover verklaard dat geen giften zijn gedaan in de gevraagde periode.
Eisers hebben in dat licht onvoldoende onderbouwd dat in de 7 jaren voorafgaande aan het overlijden van erflaatster schenkingen hebben plaatsgevonden.
Zij wijzen slechts op enkele contante opnames in de bankafschriften van erflaatster.
Gedaagde heeft voor deze opnames verklaringen gegeven.
Dat eisers deze verklaringen niet geloven, is onvoldoende om aan te nemen dat sprake is van schenkingen.
Verder vorderen eisers stukken waaruit de huidige hoogte van de hypothecaire geldlening op de woning blijkt en inzicht in het moment van en de reden voor de ophoging van deze hypotheek.
Gedaagde heeft reeds stukken verschaft waaruit de hoogte van de hypotheek op het moment van overlijden van erflaatster blijkt.
De huidige hoogte van de hypothecaire geldlening is niet relevant voor het berekenen van de legitieme portie van eisers (gelet op hetgeen is bepaald in artikel 4:6 BW).
Vast staat dat de hypotheekschuld in de periode na het overlijden van erflater flink is opgelopen.
Gedaagde 3 heeft hierover toegelicht dat erflaatster van de hypotheekrekening geld opnam om ruimer te kunnen leven.
Tijdens de mondelinge behandeling heeft gedaagde toegezegd dat hij stukken betreffende het verloop van de hypotheek tussen het overlijden van erflater en erflaatster kan verschaffen, in die zin dat de bankafschriften van de hypotheekrekening in het geding kunnen worden gebracht.
Daarom zal gedaagde in de gelegenheid worden gesteld om bij akte deze bankafschriften in het geding te brengen vanaf de datum van overlijden van erflater.
Ten slotte vorderen eisers een overzicht van rekening en verantwoording over het beheer van de nalatenschap van erflaatster vanaf overlijdensdatum 2022.
Deze (deel)vordering zal worden afgewezen.
Gesteld noch gebleken is dat eisers deze informatie nodig hebben voor het vaststellen van hun legitieme portie.
Artikel 4:78 BW biedt bovendien geen grondslag voor deze vordering.
Na de eiswijziging is het onduidelijk of eisers willen dat de omvang van hun legitieme portie door de rechtbank wordt vastgesteld.
Aanvankelijk vorderden zij dit, maar na de eiswijziging hebben zij deze vordering niet opgenomen in hun gewijzigde petitum.
Nu vorderen zij slechts dat dat de rechtbank bepaalt ‘dat het vorderingsrecht van eisers uit hoofde van het recht op de legitieme portie dient te worden vastgesteld’.
Het is de rechtbank niet duidelijk of eisers nog steeds willen dat de rechtbank de omvang van de legitieme portie vast stelt, of dat zij nu nog slechts vorderen dat de rechtbank bepaalt dat partijen tot deze vaststelling moeten overgaan.
Gelet op het gebrek aan overeenstemming tussen partijen lijkt een rol voor de rechtbank voor de hand te liggen.
Ook het partijdebat, waarbij partijen uitgebreid zijn ingegaan op de omvang van de nalatenschap van erflaatster, wijst in deze richting.
Aan de andere kant valt deze uitleg van de vordering van eisers dan weer moeilijker te rijmen met de rest van hun procesopstelling.
Zo hebben zij benadrukt dat zij vooralsnog slechts een voorwaardelijk beroep doen op hun legitieme en willen zij eerst nadere informatie ontvangen voordat zij kunnen beoordelen of zij daadwerkelijk een beroep op hun legitieme gaan doen
De rechtbank zal gelet op het voorgaande eisers in de gelegenheid stellen om duidelijkheid te verschaffen over hoe hun vordering moet worden begrepen.
Specifiek gaat het daarbij dus om de vraag of zij vorderen dat de rechtbank de hoogte van de legitieme vaststelt.
Eisers mogen – nadat gedaagde voornoemde bankafschriften in het geding heeft gebracht – hiertoe een akte nemen van maximaal 1 pagina A4, waarbij zij zich alleen over dit punt mogen uitlaten.
De rechtbank geeft partijen alvast in overweging dat – indien de rechtbank de hoogte van de legitimaire aanspraak moet vaststellen – vervolgens de omvang van de nalatenschap van erflaatster op de datum van haar overlijden moet worden vastgesteld.
Nu – gelet op hetgeen is overwogen – niet kan worden uitgegaan van de tussen gedaagde en erflaatster gesloten koopovereenkomst, zal daarvoor de waarde van de woning op de datum van overlijden van erflaatster moeten worden vastgesteld.
Het door gedaagde overgelegde taxatierapport van 2 september 2020 kan gelet op het tijdsverloop niet als uitgangspunt worden genomen voor de waarde van de woning op overlijdensdatum 2022.
De rechtbank geeft partijen in dat kader in overweging om – gelet op de tijd en kosten die gemoeid zijn met een door de rechtbank de gelasten deskundigenonderzoek – in onderling overleg een taxatie van de waarde van de woning per overlijdensdatum 2022 te laten uitvoeren.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat legitieme over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over het berekenen van de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat legitieme op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de berekening van de legitieme, bezoek dan onze website over de legitieme. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.